Konkurs im. prof. Gieysztora – wyniki

Miło nam Państwa poinformować, że na ostatnim spotkaniu PTH- Oddziału Morskiego, została wręczona Pani mgr Agacie Szwarc nagroda, w postaci dyplomu, za pracę magisterką pt.: „Uwarunkowania środowiskowe zróżnicowania taksonomicznego bezkręgowców wód okresowo wysychających górnego i środkowego dorzecza rzeki Limpopo w Botswanie i Republice Południowej Afryki”, która to praca zajęła 1 miejsce w konkursie im. prof. Gieysztora, organizowanym przez Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne. Szczegóły dotyczące konkursu zamieszczone są na stronie głównego oddziału PTH.

Reklamy

Walne Zebranie Członków OM PTH

Walne Zebranie Członków OM PTH podsumowujące kolejny rok naszej działalności odbędzie się dnia 13 grudnia (w czwartek) 2018 r. w sali ekspozycyjnej, w budynku Instytutu Oceanografii UG przy al. Marszałka Piłsudskiego 46 w Gdyni. Zebranie to jest szczególnie ważne, gdyż w tym roku kończy się kadencja Zarządu i Komisji Rewizyjnej Oddziału. W związku z tym podczas Walnego Zebrania odbędą się wybory nowych władz.
Zebranie odbędzie się bezpośrednio po wykładzie Pani mgr Agata Szwarc (więcej szczegółów o wykładzie na stronie wydarzenia).

Bardzo liczymy na Państwa obecność!

Uwarunkowania środowiskowe zróżnicowania taksonomicznego bezkręgowców wód okresowo wysychających górnego i środkowego dorzecza rzeki Limpopo w Botswanie i Republice Południowej Afryki – wykład

Dyrekcja Instytutu Oceanografii UG oraz Oddział Morski Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego serdecznie zapraszają na Seminarium Naukowe, podczas którego wykład na temat:
Uwarunkowania środowiskowe zróżnicowania taksonomicznego bezkręgowców
wód okresowo wysychających górnego i środkowego dorzecza rzeki Limpopo w Botswanie i Republice Południowej Afryki
wygłosi Pani mgr Agata Szwarc z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego.

Seminarium odbędzie się dnia 13 grudnia (czwartek) 2018 r. o godz. 16.00 w Auditorium oceanographorum, w budynku Instytutu Oceanografii UG przy al. Marszałka Piłsudskiego 46 w Gdyni.

Notka biograficzna Prelegentki:
Agata Szwarc ukończyła studia biologiczne w 2017 r. na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gdańskiego, broniąc pracę magisterską pt. „Uwarunkowania środowiskowe zróżnicowania taksonomicznego bezkręgowców wód okresowo wysychających górnego i środkowego dorzecza rzeki Limpopo w Botswanie i Republice Południowej Afryki”. Za tę pracę otrzymała nagrodę I stopnia w konkursie im. prof. Gieysztora, przyznawaną corocznie przez Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne. Od roku akademickiego 2017/2018 jest studentką Studiów Doktoranckich z Biologii, Ekologii i Mikrobiologii UG i prowadzi badania dotyczące ekologii i taksonomii małżoraczków (Ostracoda) wód okresowo wysychających półpustynnych obszarów południowej Afryki pod opieką Pana prof. dr hab. Tadeusza Namiotko.

Toksyczne zakwity sinic w Bałtyku – lato 2018

     Sinice (cyjanobakterie) taksonomicznie należą do bakterii, zaliczanych do do jednych z najwcześniejszych organizmów występujących na Ziemi. Choć są one mikroskopijnych rozmiarów, to latem ich obecność w Morzu Bałtyckim można łatwo zaobserwować w postaci unoszących się na powierzchni wody dużych skupisk lub kożuchowatych struktur. Sezonowe masowe zakwity cyjanobakterii są naturalnym zjawiskiem występującym w przyrodzie. Towarzyszy mu zmętnienie i zmiana barwy wody. Czasem zaobserwować można również pianę oraz odczuć charakterystyczny „rybi” zapach. Na podstawie badań paleontologicznych stwierdzono, iż takie epizody w wodach Morza Bałtyckiego miały miejsce prawdopodobnie już 7000 lat p.n.e. Zjawisko zakwitów w ostatnich czasach nasiliło się. Wiąże się to ze wzrostem eutrofizacji Bałtyku oraz wzrostem temperatury wody w miarę postępującego globalnego ocieplenia. Zakwity w istotny sposób obniżają atrakcyjność nadmorskich kąpielisk, stanowiąc jednocześnie realne zagrożenie dla ich użytkowników. Takie zjawisko obserwujemy również teraz – w lipcu 2018 roku, gdy wszystkie kąpieliska w Zatoce Gdańskiej i wiele kąpielisk od strony otwartego morza jest zamkniętych z powodu masowego rozwoju sinic, między innymi obecnie występującego gatunku Nodularia spumigaena (Zdj.1).

Zdj.1. Powierzchniowy zakwit wody w Zatoce Gdańskiej 24.07.2018 (A); Nodularia spumigena w mikroskopie świetlnym – powiększenie 400× (B) (Fot. J. Kobos)

     Problem zakwitów sinicowych dotyczy również innych krajów nadbałtyckich. Najbardziej intensywne zakwity sinic nitkowatych występują w centralnej części Bałtyku oraz w Zatoce Fińskiej i Zatoce Ryskiej. Obecnie, oglądając zdjęcia satelitarne, umieszczane m.in. na stronach Szwedzkiego Instytutu Meteorologiczno-Hydrologicznego (SMHI), ma się wrażenie, że cały Bałtyk „płonie” od sinicowych zakwitów.

zakwity sinic 2018_a

Zdj. 2. Masowe występowanie sinic w wodach Morza Bałtyckiego (zdjęcia satelitarne SMHI) (http://www.smhi.se/klimatdata/oceanografi/algsituationen#)

     Dotychczasowe badania wykazały, że wszystkie szczepy planktonowego gatunku Nodularia spumigena tworzące masowe zakwity w Morzu Bałtyckim są toksyczne przez to, że produkują hepatotoksynę – nodularynę, który to związek dobrze rozpuszcza się w wodzie morskiej. Objawami zatrucia NOD są zaburzenia żołądkowo-jelitowe i wątrobowe, osłabienie, uważana jest również za inicjatora zmian nowotworowych. Skutkiem działania hepatotoksyn jest uszkodzenie cytoszkieletu komórek wątroby, co w konsekwencji prowadzi do krwotoków wewnętrznych i niewydolności tego organu. Ponadto, N. spumigena, tak jak i wszystkie inne sinice produkuje lipopolisacharydowe endotoksyny (LPS), które są składnikiem zewnętrznej warstwy ściany komórkowej gram-ujemnych bakterii. Kontakt z tymi związkami u ludzi i zwierząt może wywoływać stany gorączkowe, podrażnienia i reakcje alergiczne oraz choroby układu oddechowego.

     Kiedy zakwit wody się skończy i będzie można znów korzystać z uroków plażowania? Trzeba poczekać na zmianę pogody. Falowanie podczas burz, deszczów spowoduje intensywne mieszanie się wód, które sprawi, że unoszące się na powierzchni wód skupiska sinic zostaną rozbite, przeniesione w inne rejony oraz w głębsze warstwy wody, przez co organizmy te ulegną szybszej degradacji i opadną na dno. Część komórek na pewno przetrwa i w sprzyjających warunkach w przyszłym roku znów da początek nowej populacji. Na jaką skalę? Czy też tak intensywnie? Przekonamy się w przyszłym roku.

Autor:
Dr Justyna Kobos
Instytut Oceanografii UG
Zakład Biotechnologii Morskiej

Proponowana literatura

  1. Bianchi T.S., Engelhaupt E., westman P., Andrén T., Rolff C., Elmgren R., 2000, Cyanobacterial blooms in the Baltic Sea: natural or human-induced?, Limnol. Oceanogr., 45(3), 716-726.
  2. Błaszczyk A., Toruńska A., Kobos J., Browarczyk-Matusiak G., Mazur-Marzec H., 2010. Ekologia toksycznych sinic. Kosmos 59 (1-2):173-198.
  3. Mazur-Marzec H, 2011. Toksyczne zakwity sinic w Morzu Bałtyckim i ich wpływ na zdrowie ludzkie. Raport WWF Polska; http://awsassets.wwfpl.panda.org/downloads/raportsinicewwf.pdf
  4. Mazur-Marzec H., Pliński M., 2009. Do toxic cyanobacteria blooms pose a threat to the Baltic ecosystem? Oceanologia 51(3):293-319
  5. Kawecka B., Eloranta P.V., 1994, Zarys ekologii glonów wód słodkich i środowisk lądowych, Wydanwnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 1-252.

„Znane i nieznane wraki Zatoki Gdańskiej oraz ich wpływ na środowisko”

Untitled-1Zapraszamy na seminarium, które odbędzie się dnia 17 stycznia (środa) 2018 r. o godz. 16.30 w sali ekspozycyjnej, w budynku Instytutu Oceanografii UG przy al. Marszałka Piłsudskiego 46 w Gdyni.

Notka biograficzna Prelegenta:
Piotr Bałazy oceanograf o specjalności biologia morza, adiunkt i osoba odpowiedzialna za nurkowania naukowe w Instytucie Oceanologii Polskiej Akademii Nauk (IO PAN) w Sopocie. Jego zawodowe zainteresowania skupiają się wokół płytkiego dna twardego i organizmów go zasiedlających – głównie epifauny, tzw. inżynierów środowiska i czynników kontrolujących bioróżnorodność. Chociaż do tej pory większość Jego praca dotyczyła szybko zmieniających się rejonów polarnych (Arktyka i Antarktyka), nie zapomina o Morzu Bałtyckim, jego zielonych wodach i specyficznych, kamienistych „rafach”. Jest szczególnie zainteresowany wrakami statków, traktowanymi jako stalowe wyspy i hot-spoty dla bioróżnorodności, oraz ich rolą w funkcjonowaniu ekosystemu. Zafascynowany od początku nurkowaniem, które tak naprawdę skłoniło go do podjęcia studiów w dziedzinie oceanologii, od paru lat rozwija swój warsztat fotograficzny, wykorzystując fotografię podwodną jako jedno z głównych narzędzi badawczych.

Badania przyrodnicze w Gdańsku w wieku XVII i XVIII oraz ilustrowane edycje naukowe jako efekt pracy gdańskich badaczy, drukarzy i wydawców – wykład

Serdecznie zapraszamy na Seminarium Naukowe, podczas którego wykład na temat: „Badania przyrodnicze w Gdańsku w wieku XVII i XVIII oraz ilustrowane edycje naukowe jako efekt pracy gdańskich badaczy, drukarzy i  wydawców” wygłosi Pan dr Jakub Jakubowski.

Seminarium odbędzie się dnia 15 listopada (środa) 2017 r. o godz. 16.30 w sali ekspozycyjnej, w budynku Instytutu Oceanografii UG przy al. Marszałka Piłsudskiego 46 w Gdyni.

Jakub Jakubowski (ur. 1978) – absolwent uniwersyteckiej klasy biologiczno-chemicznej w Liceum nr 1 w Gdyni (1997), studiów na kierunku filozofia na Uniwersytecie Warszawskim (2003) (zainteresowania badawcze – filozofia przyrody i moralności epoki Oświecenia). W roku 2016 na wydziale filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego obronił pracę doktorską z zakresu nauki o książce pt. „Gdańska ilustrowana książka przyrodnicza XVIII wieku. Druki ilustrowane z oficyny Tomasza Jana Schreibera”. Laureat wyróżnienia w konkursie Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym na najlepszą pracę doktorską poświęconą epoce Oświecenia (2017). Autor artykułów oraz haseł encyklopedycznych poświęconych ilustracji naukowej oraz historii badań przyrodniczych na ziemiach polskich w stuleciach XVII-XIX.